عبد الصبور شاهين ( مترجم : سيد حسين سيدى )
174
تاريخ القرآن ( تاريخ قرآن ) ( فارسى )
ابىّ ( ربّنا و ابعث فيهم - فى اخرهم - رسولا ) « 1 » با افزودن « فى اخرهم » قرائت كرده است . ابىّ آيهء فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ « 2 » را با افزودن « متتابعات » قرائت كرده است [ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ اخر - متتابعات ] ( 3 ) . ابىّ و ابن عباس در آيهء 238 از سورهء بقره الصَّلاةِ الْوُسْطى « 3 » را با افزودن « صلاة العصر » قرائت كردهاند [ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى - صلاة العصر - ] . ابىّ ، ابن عباس و ابن مسعود ( فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ - الى اجل مسمّى - فَأْتُوهُنَّ ) « 4 » را با افزودن « الى اجل مسمّى » قرائت كردهاند . ابىّ إِنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ أَكادُ أُخْفِيها « 5 » را با افزودن ( من نفسى فكيف اظهركم عليها ) قرائت كرده است ( 31 ) اين روايتها در كنار ارزش تفسيرىشان ، گاهى نمايانگر آراى صاحبان آن در برخى مشكلات ، موضعگيريها و احكام فقهى به شمار مىآيند ، چنان كه در تعيين مراد « الصّلاة الوسطى » قرائت « صلاة العصر » معنا را روشن كرده و در قرائت - متتابعات - قطع به اشتراط تتابع ايام در روزهء قضا ظاهر مىگردد . گاهى روايت بر حكمى دلالت دارد كه قارى آن را مىپسندد ، در حالى كه گرايش صحيح به عكس آن قرائت است و به قرائت درست بايد استناد جست مثل آنچه كه برخى
--> ( 1 ) نك : بقره ( 2 ) ، بخشى از آيهء 129 . بنگريد به : البحر المحيط ، ج 1 ، ص 392 [ پروردگارا ! در ميان آنان فرستادهاى از خودشان برانگيز . . . ] . ( 2 ) بقره ( 2 ) ، بخشى از آيهء 184 . بنگريد به : البحر المحيط ، ج 2 ، ص 35 . ( 3 ) بقره ( 2 ) ، بخشى از آيهء 238 . بنگريد به : ابو حيّان ، البحر المحيط ، ج 2 ، ص 240 [ ابو حيان 17 قول را در رابطه با صلاة وسطى مىآورد كه صلاة عصر در صدر قرار دارد . ] . ( 4 ) نك : نساء ( 4 ) ، بخشى از آيهء 24 . بنگريد به : الكرمانى ، شواذ القراءة ، ص 59 و البحر المحيط ، ج 3 ، ص 218 [ و زنانى را كه متعه كردهايد ، مهرشان را به عنوان فريضهاى به آنان بدهيد . ] . ( 5 ) نك : طه ( 20 ) ، بخشى از آيهء 15 . بنگريد به : شواذ القراءة ، ص 151 ؛ ابن خالويه ، المختصر ، ص 87 و البحر المحيط ، ج 6 ، ص 233 [ در حقيقت قيامت فرارسنده است . مىخواهم آن را پوشيده دارم . . . ] .